VIỆT NAM CHÍNH THỨC HÌNH THÀNH SẢN GIAO DỊCH CARBON: CƠ CHẾ MỚI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH XANH

Ngày 19/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định về sàn giao dịch carbon trong nước. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam, tạo cơ sở pháp lý cho việc giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Sự ra đời của sàn giao dịch carbon không chỉ giúp quản lý phát thải hiệu quả hơn mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch xanh, hướng tới mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững.

Thiết lập cơ chế vận hành sàn giao dịch carbon

Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, sàn giao dịch carbon trong nước là nơi thực hiện các hoạt động đăng ký giao dịch, lưu ký, chuyển quyền sở hữu và thanh toán đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đủ điều kiện. Các giao dịch được tổ chức theo phương thức tập trung nhằm đảm bảo tính minh bạch, công khai và có sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Đây là một cơ chế quan trọng giúp theo dõi và kiểm soát lượng phát thải của các doanh nghiệp, đồng thời tạo ra thị trường trao đổi các quyền phát thải một cách rõ ràng.

Để tham gia giao dịch, hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon phải được đăng ký, cấp mã số và ký gửi tập trung. Mỗi đơn vị hạn ngạch hoặc tín chỉ sẽ có một mã số duy nhất trên hệ thống đăng ký quốc gia, giúp tránh trùng lặp và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình giao dịch.

Cơ chế tổ chức và giám sát giao dịch

Theo quy định, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội sẽ là đơn vị tổ chức và vận hành hệ thống giao dịch carbon trong nước. Trong khi đó, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam chịu trách nhiệm thực hiện lưu ký và thanh toán giao dịch. Hoạt động giao dịch trên sàn được thực hiện theo nguyên tắc chuyển giao hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon đồng thời với thanh toán tiền, nhằm đảm bảo tính an toàn và minh bạch của thị trường. Các giao dịch được thanh toán theo từng giao dịch cụ thể và không áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm. Bên cạnh đó, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam sẽ thực hiện chức năng giám sát hoạt động giao dịch carbon theo thẩm quyền, đảm bảo thị trường vận hành đúng quy định.

Tham khảo thêm thông tin tại Việt Nam chính thức hình thành sàn giao dịch carbon: Cơ chế mới thúc đẩy chuyển dịch xanh

Các chủ thể tham gia thị trường carbon

Nghị định cũng quy định rõ các chủ thể tham gia giao dịch trên sàn carbon. Thành viên giao dịch và thành viên lưu ký là các công ty chứng khoán đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về chứng khoán. Các tổ chức, doanh nghiệp muốn giao dịch hạn ngạch phát thải hoặc tín chỉ carbon phải thực hiện thông qua các thành viên giao dịch này. Đồng thời, mỗi chủ thể chỉ được mở một tài khoản giao dịch và một tài khoản lưu ký tương ứng, giúp việc quản lý trở nên minh bạch và thống nhất.

Trong hệ thống này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò quản lý hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Cơ quan này cũng chịu trách nhiệm xác nhận các loại hạn ngạch và tín chỉ carbon đủ điều kiện để tham gia giao dịch trên sàn.

Gắn với lộ trình phát triển thị trường carbon quốc gia

Việc ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon nằm trong lộ trình phát triển thị trường carbon tại Việt Nam theo Đề án “Thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 232/QĐ-TTg vào tháng 1/2025.

Theo đề án này, thị trường carbon sẽ hoạt động theo mô hình tập trung, vận hành theo nguyên tắc thị trường nhưng vẫn đặt dưới sự quản lý và giám sát của Nhà nước. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống minh bạch, an toàn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trên thị trường carbon, có hai loại “hàng hóa” chính gồm:

• Hạn ngạch phát thải khí nhà kính, được phân bổ cho các cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.
   
• Tín chỉ carbon, được tạo ra từ các chương trình, dự án giảm phát thải trong nước hoặc từ các cơ chế quốc tế.
   

Các tổ chức, doanh nghiệp phát thải lớn sẽ tham gia giao dịch hạn ngạch phát thải, trong khi các dự án giảm phát thải hoặc bảo vệ môi trường có thể tạo ra tín chỉ carbon để bán trên thị trường.

Lộ trình triển khai thị trường carbon tại Việt Nam

Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam được triển khai theo ba giai đoạn chính:

• Trước tháng 6/2025 là giai đoạn chuẩn bị, tập trung hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết cho thị trường carbon. Đây là bước nền tảng nhằm thiết lập hệ thống quản lý, đăng ký và giám sát các hoạt động liên quan đến phát thải khí nhà kính.
• Từ giữa năm 2025 đến hết năm 2028, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn thí điểm, trong đó thị trường carbon và sàn giao dịch carbon trong nước được vận hành thử nghiệm. Trong giai đoạn này, hạn ngạch phát thải khí nhà kính có thể được phân bổ miễn phí cho một số lĩnh vực có mức phát thải lớn, đồng thời cho phép giao dịch các tín chỉ carbon đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
• Đến năm 2029, thị trường carbon được định hướng vận hành chính thức trên phạm vi toàn quốc. Khi đó, hệ thống giao dịch, quản lý và giám sát sẽ được hoàn thiện hơn, tạo điều kiện cho các hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon diễn ra minh bạch, hiệu quả.

Bước tiến trong quá trình chuyển dịch xanh

Việc ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon được xem là bước cụ thể hóa các chính sách giảm phát thải khí nhà kính tại Việt Nam. Khi thị trường carbon đi vào hoạt động, các doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và các dự án giảm phát thải.

Không chỉ góp phần quản lý phát thải hiệu quả hơn, cơ chế này còn mở ra cơ hội cho các dự án xanh và sáng kiến môi trường phát triển, từ đó hỗ trợ Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển bền vững và trung hòa carbon trong tương lai.

Nguồn: vietnamfinance.vn

JOY FOOD - NHÀ PHÂN PHỐI CHÍNH THỨC THƯƠNG HIỆU BAO BÌ BÃ MÍA GRACZ TẠI VIỆT NAM

Hotline: 0909 438 000

Email: cskh@joyfood.com.vn

Để lại thông tin liên hệ để được nhận mẫu miễn phí tại đây.