Một chiếc túi nilon có thể được sử dụng trong vài phút, nhưng cần hàng trăm năm mới biến mất trong tự nhiên. Mỗi chai nhựa bị vứt bỏ có thể trôi dạt qua hàng nghìn cây số trên đại dương, thậm chí nằm lại trong bụng một chú rùa biển. Rác thải nhựa âm thầm bủa vây cuộc sống của chúng ta, trở thành lời cảnh báo rằng con người cần hành động ngay để cứu lấy hành tinh xanh. Mỗi lựa chọn giảm nhựa hôm nay sẽ quyết định màu xanh của Trái Đất mai sau.
Thực trạng rác thải nhựa hiện nay
Nhựa là vật liệu tiện lợi, hiện diện trong hầu hết mọi sinh hoạt của con người như túi nilon, chai nước, hộp đựng thức ăn, bao bì hàng hóa,... Tuy nhiên, sự tiện lợi này lại đang biến nhựa thành gánh nặng khổng lồ cho Trái Đất. Theo báo cáo của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), mỗi năm thế giới thải ra khoảng 300 triệu tấn nhựa, trong đó 8 triệu tấn trôi dạt ra biển. Khối lượng khổng lồ này khiến đại dương ngày bị “bức tử”, đe dọa sự sống của hàng triệu sinh vật biển. Nghiêm trọng hơn, khi những sinh vật này nuốt phải nhựa hoặc chết vì mắc kẹt, toàn bộ chuỗi thức ăn biển cũng bị ảnh hưởng, và cuối cùng tác động đến chính con người.
Tại Việt Nam, chúng ta thải ra khoảng 1,8 triệu tấn rác nhựa mỗi năm, nhưng chỉ hơn 25% được tái chế. Phần còn lại phần lớn bị chôn lấp hoặc thải trực tiếp ra môi trường. Rác thải nhựa có mặt khắp nơi nhưng hệ thống xử lý rác thải của nước ta vẫn chưa thể xử lý kịp thời, dẫn đến tình trạng các bãi rác quá tải, nhiều kênh rạch và sông ngòi bị ô nhiễm nặng.

Những nguy hại khó lường của rác nhựa
Nhựa là loại vật liệu rất bền, vì vậy một khi thải ra môi trường, chúng không thể tự phân hủy như lá cây hay thực phẩm hữu cơ. Thay vào đó, nhựa chỉ vỡ ra thành những mảnh nhỏ hơn dưới tác động của nắng, gió, sóng biển và các yếu tố tự nhiên khác. Quá trình này kéo dài từ 200 đến 500 năm mới có thể làm nhựa biến mất hoàn toàn. Trong quá trình này, nhựa tạo thành vi nhựa có kích thước chỉ khoảng vài micromet, len lỏi và xuất hiện khắp nơi, từ nước uống, muối biển, không khí chúng ta hít thở cho đến thực phẩm hằng ngày.
Đối với con người, vi nhựa tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe đáng lo ngại. Khi ăn phải thực phẩm hoặc uống nước có chứa vi nhựa, những hạt này có thể xâm nhập vào cơ thể và tích tụ lâu dài trong các cơ quan nội tạng. Một số nghiên cứu cảnh báo rằng vi nhựa có thể gây tổn thương gan, làm rối loạn nội tiết tố và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Vấn đề nguy hiểm ở chỗ, chúng hầu như không gây ra triệu chứng rõ rệt ngay lập tức, khiến con người khó nhận ra mối nguy từ thói quen sử dụng nhựa một lần.
Đối với thiên nhiên, rác thải nhựa thực sự là “sát thủ thầm lặng” đối với sinh vật biển. Rùa, cá voi, cá heo hay chim biển thường nhầm lẫn túi nilon, mảnh nhựa nổi trên mặt nước là sứa hoặc thức ăn. Khi nuốt phải, chúng có thể bị tắc nghẽn đường tiêu hóa, suy kiệt hoặc chết đói vì không thể tiêu hóa được. Ngoài ra, nhiều loài còn bị mắc kẹt trong lưới nhựa, dây ràng hay các loại bao bì trôi nổi, gây thương tích nghiêm trọng. Khi số lượng sinh vật biển chết đi vì rác nhựa ngày càng tăng, hệ sinh thái đại dương bị mất cân bằng, kéo theo hậu quả lâu dài đối với con người.

Lối sống xanh – Giải pháp từ những điều nhỏ nhất
Giảm rác thải nhựa không nhất thiết phải bắt đầu từ những hành động to tát, mà có thể xuất phát từ những thay đổi nhỏ và gần gũi trong cuộc sống hằng ngày. Khi đi chợ hoặc siêu thị, chúng ta nên tập thói quen mang theo túi vải, túi đựng nhiều lần hoặc túi giấy để hạn chế nhận túi nilon. Một chiếc túi vải có thể sử dụng hàng trăm lần, vừa bền, vừa giúp giảm đáng kể lượng rác nhựa phát sinh mỗi ngày.
Khi ra ngoài, việc sử dụng bình nước cá nhân, cốc giữ nhiệt hoặc các loại ống hút làm từ inox, tre, thủy tinh là lựa chọn thân thiện với môi trường. Những vật dụng này không chỉ giúp giảm số lượng chai nhựa, ly nhựa dùng một lần mà còn an toàn hơn cho sức khỏe.
Hãy ưu tiên các sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường và dễ tái chế. Hiện nay, có nhiều lựa chọn xanh như bao bì làm từ tre, tinh bột tự phân hủy, bã mía,... Hiện nay, Việt Nam có Joy Food cung cấp các sản phẩm bao bì bã mía Gracz xuất xứ từ Thái Lan. Những sản phẩm này được làm từ nguồn gốc tự nhiên, không hóa chất độc hại, an toàn cho sức khỏe và đặc biệt có thể phân hủy sinh học trong khoảng 45 ngày.
Xem thêm thông tin bã mía Gracz tại đây.
Tại gia đình, chúng ta nên thực hiện phân loại rác, tách riêng nhựa, giấy, kim loại và rác hữu cơ. Những vật dụng nhựa có thể tái sử dụng nên được tận dụng nhiều lần trước khi bỏ đi. Ngoài ra, việc tham gia các chương trình thu gom hoặc đổi rác tái chế lấy quà cũng giúp giảm lượng rác nhựa thải ra ngoài môi trường.
Kết luận
Giảm nhựa không phải là nhiệm vụ riêng của nhà nước hay doanh nghiệp, mà bắt đầu từ chính mỗi chúng ta. Một hành động nhỏ, như từ chối túi nilon hay mang theo bình nước cá nhân, khi được nhân lên bởi hàng triệu người sẽ tạo nên sự thay đổi to lớn. Nếu mọi người cùng chung tay từ những việc giản dị hằng ngày, lượng rác nhựa ra môi trường sẽ giảm đi đáng kể. Khi ấy, Trái Đất sẽ xanh hơn.
JOY FOOD - NHÀ PHÂN PHỐI CHÍNH THỨC THƯƠNG HIỆU BAO BÌ BÃ MÍA GRACZ TẠI VIỆT NAM