DOANH NGHIỆP SẼ PHẢI TRẢ "CHI PHÍ TÁI CHẾ" CHO LƯỢNG RÁC THẢI ĐƯA RA THỊ TRƯỜNG

Mỗi năm, Việt Nam phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa, nhưng chỉ khoảng 33% được tái chế. Phần lớn lượng rác còn lại có nguy cơ bị rò rỉ ra sông, hồ, kênh rạch hoặc thải trực tiếp ra môi trường, gây áp lực lớn lên đất, nước và không khí.

Trong bối cảnh ô nhiễm rác thải ngày càng trở thành vấn đề nghiêm trọng, các doanh nghiệp sẽ không còn chỉ chịu trách nhiệm ở khâu sản xuất và bán hàng. Theo Nghị định 110/2026, doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu nhiều nhóm sản phẩm sẽ phải thực hiện trách nhiệm tái chế tương ứng với lượng hàng hóa đưa ra thị trường.

Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với sản phẩm sau tiêu dùng

Trước đây, các quy định liên quan đến trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp được phân bổ ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau nên doanh nghiệp khá khó theo dõi và áp dụng. Với Nghị định 110/2026, Chính phủ đã tổng hợp và quy định cụ thể hơn về trách nhiệm tái chế bắt buộc đối với các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu. Phạm vi áp dụng khá rộng, bao gồm:

• Bao bì giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh
• Pin, ắc quy
• Thiết bị điện tử
• Dầu nhớt, săm lốp…

Không chỉ đơn vị trực tiếp sản xuất, các bên đặt gia công hoặc được ủy thác nhập khẩu cũng thuộc nhóm phải thực hiện trách nhiệm này. Điểm đáng chú ý là mỗi nhóm sản phẩm sẽ có tỷ lệ tái chế bắt buộc riêng. Nhà nước sẽ tính tỷ lệ này dựa trên tổng khối lượng sản phẩm hoặc bao bì mà doanh nghiệp đưa ra thị trường trong năm. Điều đó đồng nghĩa, doanh nghiệp càng sử dụng nhiều bao bì hoặc đưa ra thị trường càng nhiều sản phẩm thì trách nhiệm tái chế tương ứng cũng sẽ tăng lên. 

Một số nhóm bao bì và tỷ lệ tái chế bắt buộc theo Nghị định 110/2026

Nghị định quy định khá chi tiết về từng nhóm vật liệu, tỷ lệ tái chế bắt buộc cũng như quy cách tái chế sau sử dụng. Cụ thể:

• Bao bì giấy, carton: tỷ lệ tái chế bắt buộc 20%
• Bao bì giấy hỗn hợp đa lớp: 15%
• Bao bì nhôm: 22%
• Bao bì sắt và kim loại khác: 20%
• Bao bì PET cứng: 22%
• Bao bì HDPE, LDPE, PP, PS cứng: 15%
• Bao bì EPS, PVC cứng và các loại nhựa cứng khác: 10%
• Bao bì nhựa mềm: 10%
• Bao bì thủy tinh: 15%

Điều đó đồng nghĩa, nếu doanh nghiệp đưa ra thị trường 100 tấn bao bì nhôm hoặc PET trong một năm thì tối thiểu phải tái chế 22 tấn theo đúng quy định. Các tỷ lệ này cũng không cố định mà sẽ được điều chỉnh tăng theo chu kỳ 3 năm nhằm thúc đẩy hoạt động tái chế hiệu quả hơn trong tương lai.

Không chỉ thu gom, việc tái chế phải tạo ra sản phẩm sử dụng được

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 110/2026 là quy định khá cụ thể về quy cách tái chế bắt buộc nhằm hạn chế tình trạng tái chế hình thức hoặc xử lý không đúng cách gây ô nhiễm thứ cấp cho môi trường. Theo quy định mới, hoạt động tái chế không chỉ dừng lại ở việc thu gom rác thải mà còn phải tạo ra nguyên liệu hoặc sản phẩm có thể tiếp tục sử dụng trong thực tế. Điều này giúp nâng cao hiệu quả tái chế và đảm bảo vật liệu sau xử lý thực sự quay trở lại vòng đời sản xuất.

Ví dụ:

• Bao bì giấy phải được tái chế thành bột giấy thương phẩm hoặc sản phẩm cụ thể.
• Bao bì nhựa phải tạo ra hạt nhựa thương phẩm hoặc sản phẩm mới.
• Bao bì thủy tinh phải được nghiền thành bột hoặc hạt thủy tinh để phục vụ sản xuất vật liệu khác như gạch không nung, bê tông hoặc cát nhân tạo.

Đáng chú ý, nhiều hình thức xử lý trước đây như tạo mảnh nhựa hoặc đốt để làm nhiên liệu sẽ không còn được tính là hoàn thành trách nhiệm tái chế đối với nhiều nhóm bao bì nhựa. Quy định này được xem là bước siết chặt cần thiết nhằm nâng cao chất lượng tái chế, hạn chế lãng phí tài nguyên và giảm tác động tiêu cực đến môi trường trong dài hạn.

Doanh nghiệp có thể tự tái chế hoặc đóng góp tài chính

Theo quy định mới, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai hình thức để thực hiện trách nhiệm tái chế đối với sản phẩm và bao bì đưa ra thị trường.

Hình thức thứ nhất là doanh nghiệp tự tổ chức hoạt động tái chế. Nếu có đủ năng lực và hệ thống xử lý phù hợp, doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện việc thu gom và tái chế sản phẩm sau sử dụng. Trong trường hợp không có hệ thống xử lý riêng, doanh nghiệp cũng có thể thuê các đơn vị tái chế chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho tổ chức trung gian thực hiện thay.

Hình thức thứ hai là doanh nghiệp đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động thu gom, phân loại và tái chế chất thải theo quy định của Nhà nước. Mức đóng góp sẽ được tính dựa trên nhiều yếu tố như:

• Khối lượng sản phẩm hoặc bao bì doanh nghiệp đưa ra thị trường
• Tỷ lệ tái chế bắt buộc của từng nhóm vật liệu
• Chi phí tái chế tiêu chuẩn đối với từng loại sản phẩm hoặc bao bì

Theo quy định, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai và hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo thời hạn hằng năm. Việc cho phép doanh nghiệp lựa chọn giữa hai hình thức giúp các đơn vị linh hoạt hơn trong quá trình thực hiện trách nhiệm môi trường, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp cân đối phương án phù hợp với quy mô và năng lực vận hành của mình.

Tuy nhiên, Nghị định cũng có những chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các đơn vị có doanh thu dưới 30 tỷ đồng/năm từ các sản phẩm thuộc diện phải tái chế sẽ được miễn thực hiện trách nhiệm này. Ngoài ra, hàng hóa sản xuất để xuất khẩu hoặc tạm nhập tái xuất cũng thuộc diện được miễn.

Bao bì thân thiện môi trường sẽ ngày càng được ưu tiên

Khi trách nhiệm tái chế trở thành yêu cầu bắt buộc, doanh nghiệp sẽ phải cân nhắc nhiều hơn trong việc lựa chọn vật liệu và thiết kế bao bì. Những loại bao bì khó thu gom hoặc khó tái chế có thể làm tăng chi phí xử lý về lâu dài. Ngược lại, các giải pháp bao bì thân thiện môi trường, dễ xử lý sau sử dụng hoặc có khả năng phân hủy sinh học sẽ ngày càng được ưu tiên hơn.

Đây cũng là lý do các dòng bao bì giấy, bao bì bã mía hay vật liệu sinh học đang dần trở thành xu hướng trong ngành F&B, bán lẻ và giao hàng. Không chỉ giúp giảm áp lực rác thải, các loại bao bì này còn hỗ trợ doanh nghiệp thích nghi tốt hơn với các chính sách môi trường đang ngày càng được siết chặt.

Đọc thêm: Lý do bao bì bã mía Gracz được đánh giá cao về chất lượng

Nghị định 110/2026 không chỉ là một quy định về môi trường mà còn cho thấy xu hướng mới trong sản xuất và tiêu dùng bền vững. Trong tương lai, trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ không dừng lại ở việc đưa sản phẩm ra thị trường, mà còn phải tính đến vòng đời của sản phẩm sau khi được sử dụng. Với các doanh nghiệp, việc chuyển đổi sang các giải pháp bao bì thân thiện môi trường có thể không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh thương hiệu, mà sẽ dần trở thành một phần trong chiến lược vận hành lâu dài.

Nguồn: vnexpress

JOY FOOD - NHÀ PHÂN PHỐI CHÍNH THỨC THƯƠNG HIỆU BAO BÌ BÃ MÍA GRACZ TẠI VIỆT NAM

Hotline: 0909 438 000

Email: cskh@joyfood.com.vn

Để lại thông tin liên hệ để được tư vấn và nhận mẫu miễn phí tại đây.