BÃ MÍA TỪ RÁC THẢI NÔNG NGHIỆP THÀNH SẢN PHẨM XUẤT KHẨU RA THẾ GIỚI

Bã mía từ một phụ phẩm từng bị loại bỏ trong quá trình sản xuất hiện đang được khai thác hiệu quả và trở thành mặt hàng xuất khẩu tiềm năng. Việc tận dụng phụ phẩm này không chỉ đem lại giá trị kinh tế đáng kể mà còn góp phần thúc đẩy nông nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng bền vững.

Bã mía được “săn đón” trên thị trường quốc tế

Bã mía là phần còn lại sau khi ép thân mía để lấy nước hoặc sản xuất đường. Ở vùng quê, người ta thường đốt bỏ hoặc tận dụng làm phân bón, trong khi tại các nhà máy đường, lượng bã thải ra mỗi ngày quá lớn khiến việc lưu trữ, vận chuyển và xử lý trở thành một bài toán cần giải quyết. 

Thế nhưng chỉ trong vài năm trở lại đây, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn. Bã mía giờ đây không còn là phế phẩm nông nghiệp, mà trở thành một mặt hàng có giá trị xuất khẩu. Theo dữ liệu từ Volza, Việt Nam hiện có tới 156 nhà cung cấp bã mía, phân phối cho 177 khách hàng tại nhiều quốc gia trên thế giới. Trong khoảng thời gian từ tháng 11/2023 đến tháng 10/2024, đã có 61 doanh nghiệp hoạt động tích cực trong lĩnh vực này, trong đó nổi bật là các đơn vị như Paishing Việt Nam hay Kim Nghĩa. 

Thị trường tiêu thụ bã mía chủ yếu là Nhật Bản và Hàn Quốc - những quốc gia vốn nổi tiếng với tiêu chuẩn nhập khẩu rất nghiêm ngặt. Riêng với thị trường Nhật, bã mía phải được lên men hoàn toàn tự nhiên, không dùng bất kỳ loại hóa chất nào và thời gian ủ kéo dài đến 12 tháng. Nếu đạt yêu cầu về chất lượng, mỗi tấn bã mía lên men có thể được bán với giá lên tới 200 USD. Đây là một con số ấn tượng đối với một loại phụ phẩm từng bị bỏ đi. Điều đáng chú ý là dù nhu cầu quốc tế ngày càng tăng, nguồn cung lại không đủ đáp ứng. Nguyên nhân là vì bã mía là sản phẩm phụ của mùa vụ mía, chỉ có theo mùa, nên nhiều doanh nghiệp đang phải xoay xở tìm cách ổn định đầu vào để không bỏ lỡ cơ hội xuất khẩu đầy tiềm năng này.

Bã mía được dùng để làm gì?

Sản xuất thức ăn cho bò:
Bã mía lên men là nguồn chất xơ lý tưởng cho bò sữa và bò thịt. Nó hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện sức khỏe vật nuôi và đặc biệt phù hợp với các tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ mà Nhật Bản và Hàn Quốc theo đuổi.

Sản xuất chất nền để trồng nấm:

Phần bã mía chưa qua lên men có thể được nghiền nhỏ và xử lý để làm môi trường trồng nấm. Nhờ đặc tính xốp, giữ ẩm tốt và dễ phân hủy, bã mía trở thành lựa chọn phổ biến trong canh tác nấm sạch, thay thế cho các chất nền truyền thống như mùn cưa hay rơm rạ.

Sản xuất bao bì sinh học, thay thế nhựa dùng một lần:
Một trong những ứng dụng ngày càng phổ biến của bã mía là sản xuất bao bì thực phẩm thân thiện với môi trường. Những chiếc hộp, chén, khay,... từ bã mía không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa mà còn an toàn cho người sử dụng.

Gracz - thương hiệu bao bì sinh học tại Thái Lan là ví dụ tiêu biểu trong xu hướng này. Sản phẩm của Gracz được làm hoàn toàn từ bã mía, không tráng nhựa, có thể phân hủy sinh học và sử dụng được trong cả lò vi sóng lẫn tủ lạnh. Đây không chỉ là giải pháp thay thế nhựa tiện lợi, mà còn là cách giúp gia tăng giá trị cho phụ phẩm nông nghiệp tưởng chừng vô giá trị.

Cơ hội cho Việt Nam gia tăng lợi nhuận từ nông nghiệp

Theo các số liệu thương mại, mỗi năm Nhật Bản chi hơn 10 tỷ USD để nhập khẩu thức ăn cho gia súc. Điều này cho thấy đây là thị trường lớn, có nhu cầu ổn định và luôn tìm kiếm các nguồn cung ứng đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ. Tuy nhiên, hiện nay, tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam trong lĩnh vực này vẫn còn rất hạn chế, chiếm chưa đến 1% tổng giá trị nhập khẩu của Nhật. Nếu có thể tận dụng hiệu quả bã mía để sản xuất thức ăn chăn nuôi đạt chuẩn quốc tế, Việt Nam hoàn toàn có khả năng nâng cao giá trị xuất khẩu, từng bước giành thị phần và thu về nguồn ngoại tệ đáng kể từ lĩnh vực tưởng chừng ít tiềm năng này.

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế, việc khai thác triệt để bã mía còn là một bước tiến quan trọng hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi mỗi loại tài nguyên đều được sử dụng tối ưu, liên tục tái tạo và tái sinh trong chu trình sản xuất. Thay vì bị vứt bỏ như trước kia, bã mía nay đã có cơ hội “hồi sinh” thành những sản phẩm hữu ích và bền vững, góp phần giảm thiểu chất thải và phát triển nền nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Kết luận

Từng bị bỏ đi như rác thải, bã mía giờ đã có một hành trình mới khi trở thành sản phẩm xuất khẩu mang lại thu nhập cho nông dân, lợi nhuận cho doanh nghiệp và thêm lựa chọn bền vững cho người tiêu dùng. Nếu tận dụng tốt nguồn tài nguyên này, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ trong lĩnh vực nông nghiệp tái chế và xuất khẩu “xanh”.

JOY FOOD - NHÀ PHÂN PHỐI CHÍNH THỨC THƯƠNG HIỆU BAO BÌ BÃ MÍA GRACZ TẠI VIỆT NAM

Nguồn tham khảo: Kenh14